POJĘCIE INTERPERSONALNEJ PERSPEKTYWY BADAWCZEJ

Od początku tego rozdziału posługiwałem się pojęciami „interpersonalna perspektywa badawcza”, „ujęcie interpersonalne” i „interpersonalny poziom analizy” bez bliższego określenia ich znaczenia. Teraz trzeba powiedzieć coś więcej o sposobie rozumienia tych pojęć, a także wskazać na osobliwości interpersonalnej perspektywy badawczej. Z tego, co powiedziałem uprzednio, wynika, iż perspektywa badawcza jest ściśle związana z1 zakresem analizy danego zjawiska. Można więc ogólnie powiedzieć, że perspektywa badawcza jest jednym z możliwych zbiorów przekonań (założeń) przyjmowanych przez badacza, które będą dla niego programem naukowej rekonstrukcji badanej rzeczywistości. Posługując się pojęciem programu mam na uwadze funkcję, jaką pełni perspektywa badawcza w całości procesu działalności badawczej. Ogólnie można powiedzieć, że określa ona zakres badanej rzeczywistości oraz podaje ogólne zasady porządkowania (rekonstruowania) rzeczywistości i dzięki temu ma wpływ na formułowane zadania badawcze i sposoby ich rozwiązywania. Perspektywa badawcza jest wstępnym składnikiem każdego procesu badawczego. Musi on przecież zawsze przyjmować jakieś ograniczenia ontologiczne i epistemolo- giczne. One właśnie tworzą program dalszych szczegółowych badań naukowych. Po określeniu, jak w tej pracy jest rozumiane pojęcie perspektywy badawczej, przejdę do scharakteryzowania interpersonalnej perspektywy badawczej.

Duża popularność w psychologii społecznej interpersonalnej perspektywy badawczej nie idzie w parze z odpowiednio szeroką refleksją teoretyczną nad tym, czym jest ta perspektywa. Analiza nielicznych prac poświęconych temu zagadnieniu upoważnia do wskazania na dwa założenia, przyjmowane zwykle przez badaczy reprezentujących interpersonalne podejście badawcze (J. Janousek 1976, E. Jones, H. Gerard 1967, B. F. Łom o w 1975, Z. Zaborowski 1976). Pierwsze z nich można sformułować następująco: związek łączący ludzi jest taką realnością, której nie można zredukować do realności wchodzących w skład tego związku, a więc poszczególnych osób. Wobec tego każdy z jego elementów jest podmiotem swojego działania. Działania każdej z osób wpływają na charakter związku interpersonalnego. Można więc powiedzieć, że jest on efektem współoddziaływania każdego z partnerów. Na ten temat bardzo trafne uwagi czyni B. F. Łomow (1975). Pisze on: ,,w rzeczywistości obcowanie (obszczenie) ujawnia się nie jako system zmieniających się kolejno działań każdego z uczestników tego związku, lecz jako ich współoddziaływanie. „Przecięcie” tej relacji, oddzielające działania jednego uczestnika od działań drugiego, oznacza odejście od analizy wzajemnego obcowania. Obcowanie – to nie zsumowanie, to nie nakładanie jednego na drugi paralelnie (symetrycznie) tworzących się działań, ale właśnie współoddziaływanie podmiotów wchodzących w ten związek jako partnerzy” (s. 127). Żadne działanie jednego elementu relacji interpersonalnej nie jest w stanie określić w pełni obrazu związku tworzonego z drugą osobą.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *