POGLĄDY NA UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE

Podobnych do wyżej omówionej klasyfikacji poglądów na upośledzenie umysłowe mógłbym przytoczyć znacznie więcej. Na przykład M. Kościelska (1984) wyróżnia także trzy podejścia – biologiczne (w ramach którego dla psychologii typowe jest podejście neuropsycho- logiczne), społeczne i psychologiczne (to ostatnie dzielone jeszcze na ujęcie piagetowskie, psychoanalityczne, behawiorystyczne i poznawcze). Zbieżną klasyfikację przedstawili także J. T. Neisworth i R. M.

Smith (1978) oraz N. O’Connor i J. Tizard (1956). Nie będę tych koncepcji analizował szczegółowo, ponieważ nie wnoszą one nic zasadniczo nowego w stosunku do propozycji M. P. Maloneya i M. P. Warda (1979). Wszystkie one wyraźnie wskazują, że w zależności od tego, jak jest pojmowane upośledzenie umysłowe, traktuje się możliwość korzystnych oddziaływań na osoby z tym zaburzeniem. Są więc takie ujęcia, które negują prawie zupełnie jakiekolwiek oddziaływania są również koncepcje teoretyczne upośledzenia, które zakładają dużą możliwość wprowadzania zmian w zachowaniu osób rozpoznawanych jako upośledzone umysłowo. Można sądzić, że wszystkie ujęcia teoretyczne upośledzenia umysłowego dałoby się umieścić na kontinuum, którego końce oznaczałyby z jednej strony całkowity brak możliwości oddziaływań usprawniających, a z drugiej pełne możliwości oddziaływań usprawniających.

Niektórzy badacze zwracają uwagę, że rozwój poglądów na istotę upośledzenia umysłowego ma charakter ewolucyjny. Kolejne koncepcje w coraz większym stopniu zakładały możliwość wywierania korzystnych wpływów na osoby upośledzone umysłowo (R. B. McCarver, A. R. Cavalier, nadbitka). Interesującym przykładem ewolucji poglądów na zjawisko upośledzenia mogą być analizy teoretyczne i badania dokonane w ciągu kilkudziesięciu lat przez R. Zazzo. Ten wybitny psycholog francuski w początkowej fazie pracy badawczej interesował się upośledzeniem umysłowym głównie w aspekcie klinicznym. Szczegółowe badania prowadzone nad 300 dziećmi upośledzonymi miały dostarczyć wiedzy na temat zmian zachodzących w procesach umysłowych w zależności od etiologii tego zaburzenia. Podstawowym wnioskiem wynikającym z badań R. Zazzo (1960a) było stwierdzenie zróżnicowanego obniżenia się poszczególnych funkcji psychicznych w grupie badanych dzieci. Wniosek ten był niezgodny z typowym dla perspektywy klinicznej poglądem, głoszącym, iż upośledzenie umysłowe jako odrębna jednostka nosologiczna charakteryzuje się równomiernym obniżeniem funkcjonowania procesów umysłowych.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *